Evimizdeki Enerjiyi Nasıl Daha Tasarruflu Kullanabiliriz?

2011-02-01 10:23:00

Evimizdeki Enerjiyi Nasıl Daha Tasarruflu Kullanabiliriz?


Yazar : Prof. Dr. Zafer AYVAZ    


Konu : Enerji




Tükettiğimiz enerjinin % 40’ını ısıtma ve soğutmada kullanıyoruz. Bu iş için harcadığımız enerjinin dörtte birini ise pencerelerimizden kaybediyoruz. Ülkemizde bu şekilde sokağa attığımız enerji miktarı 15 milyar kWsaat’a bunun parasal karşılığı ise 1,5 milyar dolara ulaşıyor. Evlerimizde enerjiyi daha verimli kullanabileceğimiz bazı küçük önlemlerle hem yakıt tasarrufu sağlar, hem de ev ekonomisine en az % 10’luk bir katkıda bulunmuş oluruz. Bunun için öncelikle camlarınızı çift cam yapın. Bu şekilde camlardan kaçan ısının % 40-50’ sini tasarruf etmiş olursunuz. Kış için bir hava nemlendiricisi alın. Hava kışın çok kuru olur ve kuru hava da soğukluk hissi uyandırır. Eğer bir nemlendirici alırsanız daha düşük sıcaklıklarda bile kendinizi rahat hissedersiniz. Kuru hava hem sizin sağlığınız hem de mobilyalarınız için kötü bir etki yapacaktır. Isıtıcıların etrafı boş olsun ki ısıtıcılar verimli çalışsın. Aksi takdirde yaktığımız yakıt odayı değil, etrafındakileri ısıtır. Pencere ve kapıları örneğin sünger ile izole edin. Bu şekilde % 5’e varan ısı enerjisi tasarrufu yapılabilir. Kapatılmış panjurlar ve perdeler soğukluğu ve rüzgarı engeller ve enerji tasarrufu sağlar. Doğru havalandırma yapın. Pencereleri kısa süreli, ama sonuna kadar açın; uzun süreli ve az açık pencerelerde dışarıya çok ısı gider, ancak içeriye çok az temiz hava gelir. Duvarları, evin taban ve tavanlarını yalıtın. Çatınızı izole edin. Kışın 20°C yeterlidir. Bunun üzerindeki her derece için % 3 daha fazla enerji kullanıldığını biliyor muydunuz? Sobalarda petek boru (cimri) ile oldukça iyi tasarruf yapabilirsiniz. Kalorifer peteklerinin arkasındaki duvara ısı yalıtıcıları koyabilirsiniz. Yazın sıcaklığı, kendinizi rahat hissedebileceğiniz en yüksek noktaya ayarlayınız. 24-27°C ‘e kadar soğutmak yeterlidir. Düşürdüğünüz her °C için %3-4 daha fazla enerji harcanır. Günün sıcak saatlerinde perde ve panjurları kapatın. Klimanızın bakımını yaptırınız. Yanlış soğutucu miktarı % 20’ye varan enerji israfına neden olur. Hatalı üfleyici ayarı, % 50’ye varan enerji israfına, hatalı termostat ayarı ise %30’a varan enerji israfına neden olur. Klimanın filtresini ayda bir temizleyin veya değiştirin. Çok çalıştığı dönemlerde ayda iki kez temizleyin. Böylece verimli bir çalışma elde edilmiş olur. Klimanın dış ünitesinin moloz, yaprak ve kirlerden arınmış olduğundan emin olun. Böylece buzdolabında da olduğu gibi hava akımından dolayı daha verimli bir çalışma elde edilmiş olur. On yıldan yaşlı olan klimalarınızı yenileyin. Eski klimaların yeni üretilmiş klimalara göre aynı soğutma için çoğu zaman % 40 kadar daha fazla enerji harcadığını biliyor muydunuz? Bu yatırım kendisini 5 yılda amorti eder. Imkan varsa evinizin yakınını yeşillendirin. Bağların ve ağaçların bir mikro iklimlendirme görevini gördüğünü ve evin sıcaklığını yazın 9°C kadar düşürdüğünü biliyor muydunuz? Fotosentez esnasında yapraklardan açığa çıkan su buharı, geçen havayı soğutur. Bağlar evinizi soğutmak için en ideal yoldur. Ancak yeşilliğin evin fazla yakınında olması durumunda, bu ısı akışını engeller ve evin etrafındaki havanın daha da sıcak olmasına sebep olur. Ağaçlar yazın yaprakları ile gölge sağlarken, kışın yaprakların dökülmesi ile güneş ışığının geçmesine izin verirler. Büyük ağaçlar hem çatılara gölge sağlar hem de yan duvarlara. Işıklandırmalarınızda tasarruf lambaları veya flüoresan lambalar kullanın. Normal ampuller hem verimsiz çalışmakta hem de daha fazla ısı oluşturmaktadır. 100 Watt’lık klasik ampul yerine, onunla ayni aydınlatmayı sağlayan 20 Watt’lık uzun ömürlü, enerji tasarruflu ampul kullansak, bir yandan harcadığımız elektrik miktarında % 80 oranında tasarruf sağlarız. Diğer yandan uzun ömürlü ampulün dayanma süresi içinde en az 12 klasik ampul tüketeceğimizden, paramız cebimizde kalır.


Mutfakta Enerji Tasarrufu

Tencere ve tavanın çapı elektrikli ocak çapı (plate) ile aynı mı, ısı en iyi şekilde iletiliyor mu? 18 cm çapındaki bir elektrikli ocak üzerinde 15 cm çapında bir tencere kullanıldığında enerjinin % 30’u israf edilmiş olur. Elektrikli ocaklarda tencere ve tavanızın tabanının düz olması gerekir. Böylece ısı daha iyi iletilir ve kayıplar azalır.

Mikrodalga fırını kullanın. Bu tür fırınlar diğer elektrikli fırınlardan % 66’ya varan oranda daha az elektrik harcar. Mikrodalga fırınlar özellikle yemeklerin ısıtılmasında daha verimlidirler. Ayrıca elektrikli fırınlar da gazlılardan genelde daha verimlidir. Fırında yemek pişirirken seramik veya cam tava kullanın. Bu tür tavalar enerji tasarrufu sağlar. Tencere ve tavanızın kapağını pişirirken doğru (uyan) kapak ile kapatın. Böylece buharın enerjisi havaya gitmek yerine tencerede kalır ve % 66 enerji tasarrufu sağlarsınız. Patates ve sebzeler orta büyüklükte bir elektrikli ocak üzerinde pişirildiğinde bir fincan su yeterlidir. Tencerenin içine bakmak enerji kaybına yol açar. Kapağı mümkün olduğu kadar tencerenin üzerinde bırakın. Elektrikli ocağı pişme süresinden önce kapatınız. Içeride kalan ısı birkaç dakika yetecektir. Tam güçte ilk pişirmeden sonra, zamanında gerekli sabit sıcaklığa düşürmek gereklidir. Fırını sadece istisnai durumlarda önceden ısıtın. Tencere kapağında geçerli olan şey fırın kapısı için de aynen geçerlidir. Fırın kapağının açılması da enerji kaybına yol açar. Fırınlarda tepsileri tam olarak kullanın. Bir kek yerine iki kek koyabilir misiniz ona bakın. Fırında uzun kızartmalarda veya pişirmelerde fırını pişme süresinden önce kapatın, kalan ısı 5-10 dakika yetecektir. Elektrikli ocak üzerinde suyu kaynatıp filtre kahve yapmak, filtre kahveyi kahve makinesinde yapmaktan, % 50 daha fazla enerji harcar. Yumurtaları tencere içinde pişirmek, elektrikli yumurta pişirici içinde pişirmekten %50 daha fazla enerji harcar. Kızartmaları elektrikli ocak üzerinde kızartmak, fritöz içinde yapmaktan % 25 daha fazla enerji harcar. Isıtmada mikrodalga fırını, elektrikli ocaktan 400 watt’a kadar, daha az enerji harcar. Bundan sonra durum tersine döner. Mutfakta şofbeniniz varsa, musluğa en yakın yerde olsun. Olamıyorsa boruları izole edin. Borulardan ısı kaybı meydana gelir. Donmuş yiyeceklerinizi önce oda sıcaklığında çözdürün. Bu enerji harcamaz. Çözüldükten sonra pişirin. Aksi takdirde pişirirken çözdürürseniz bunun için de ekstra enerji harcamış olursunuz. Mikrodalga kullanıyorsanız iç yüzeylerini temizleyiniz. Böylece verimi artırmış olursunuz. Yemek pişirirken bütün malzemeleri hazır bulundurun. Elektrikli ocağı sürekli açıp kapamayın. Yemeğin suyu kaynamaya başladığında ocağı kısın. Mümkünse düdüklü tencere kullanın. Yüksek basınç ve sıcaklıkta yemekler daha çabuk pişer ve % 50-75 arası enerji tasarrufu sağlanır. Mümkün olduğunca küçük tencere veya tava kullanın. Gazlı ocak kullanıyorsanız, sadece büyük tencerelerde, çok büyük aleve ayarlayın. Pişirmede mümkün olduğunca az miktarda su kullanın. Gazlı fırınınız varsa ve fırında küçük miktarlarda yemek pişirmiyorsanız, onu elektrikli fırın ile değiştirin. Gazlı fırınlar sadece büyük miktarlarda yemek pişerse verimli oluyorlar. Elektrikli fırınlardan en verimlisi konveksiyonlu fırınlardır. Bunlara turbo fırınlar da denir. Konveksiyonlu fırınlar fanlar yardımıyla sıcak havayı sirküle ettirirler ve çok kısa sürelerde pişirirler.


Buzdolabında Enerji Tasarrufu

Buzdolapları içerdeki sıcak havayı dışarı atarak, dışarısını biraz ısıtırken, kendi içindeki sıcaklığını düşürür. Yani klimaların soğutmak için yaptığının aynısını yaparlar. Buzdolaplarını ve derin dondurucuları fırın, bulaşık makinesi, kalorifer, güneşli pencereler, ısıtıcılar gibi sıcak kaynaklardan uzak tutun. Dışarısı sıcak olursa içerden atmak istediği ısıyı tam olarak atamaz sürekli çalışır ve enerji harcar. Buzdolabının ısı alışverişini iyi yapabilmesi için duvar ile arasında en az 10 cm uzaklık olmalıdır. Buzdolabı, arkasındaki borularla ısıyı dışarı atar. Eğer onlar tozlanırsa ısının dışarı atılması zorlaşır ve buzdolabı sürekli çalışarak enerji harcar. Onları ara sıra elektrikli süpürge ile temizlemek gerekir. Buzdolabının kapı izolasyonunu kontrol edin. Kapı lastiği ile dolap arasına bir kağıt sıkıştırın ve çekmeye çalışın, eğer çok kolay çekebiliyorsanız, kapı ayarını veya lastiğini değiştirin. Buzdolabını fazla açık tutmayın, hem enerji kaybolur hem de içine nem girer ve buz oluşur. Kapının uzun süre açık kalmaması için buzdolabı düzenli olsun. Oluşan buzları düzenli olarak eritin. Enerjiyi daha verimli kullanırsınız. Buzdolabı kapısının kapandığından emin olun. Buzdolapları en az enerjiyi ısıtılmayan ve iyi havalandırılan odalarda harcar (örneğin bodrumda). Soğutma sıcaklıklarını kontrol edin. Buzdolabında 7°C yeterli olurken, derin dondurucu kısmında -18°C yeterlidir. Tatile çıktığınızda buzdolabını ya kapatın ya da en düşük seviyeye getirin. Buzdolabını çalıştırmıyorsanız kapısını açık tutun, aksi takdirde küf oluşur. Buzdolaplarının çoğu % 70 dolu olduklarında en verimli çalışırlar. Bazı buzdolaplarının da % 50 doluluk için tasarruf düğmesi vardır. Buzdolabına koyduğunuz şeylerin üzerini kapatın. Bu şekilde buzlanma önlenmiş olur.


Not: Bu yazının hazırlanmasında Elektrik Yüksek Mühendisi Seyfettin Başaran’ın www.gencnet.org sitesinde belirtilen görüşlerinden yararlanılmıştır.

780
0
0
Yorum Yaz